زیراب – آخرین روزهای شهریور است و عطر شالی درو شده در دره زیراب پیچیده، همان درهای که احمد شاملو، روزگاری رد شالیزارهایش را در کتاب شعرش به یادگار گذاشته است.
خبرگزاری مهر؛ گروه استانها – سمیه اسماعیل زاده: اکنون اینجا، در محاصره هجوم خانهها و دیوارهای سیمانی، خط و نشان دائمی رودخانه تلار و فولاد ریل راهآهن، هنوز شالیها قد میکشند و به بار مینشینند و درو میشوند. به برکت همین شالیزارها که بخشی از هویت دره زیراب است، چند سالی است که اهالی جشن خرمن برپا میکنند.
سومین دوره جشن خرمن دره زیراب همچون همیشه، در روستای کردآباد برگزار شده است. برای رسیدن به محل برگزاری جشن، میتوان از جاده ترانزیتی زیراب به شیرگاه استفاده کرد، اما مسیر پیاده از شهر زیراب، تجربهای متفاوت است. کافی است خیابان موازی رودخانه تلار را همگام با جهت آب پیش بروی. پس از کوچه تلار ۲۹، ناگهان خانهها و آسفالت تمام میشوند و جاده خاکی بین مزارع آغاز شده و خود را در میانه شالیزار مییابی.
خوشهها درو شدهاند اما بوی شالی و کاه نمکشیده هنوز مشام را مینوازد. نهرهای منتهی به شالیزار را بستهاند و با هر گامی که برمیداری، قورباغههای کوچک جامانده در خشکی کرتها هراسان اینسو و آنسو میجهند. کرتها هنوز پر از گلولای هستند و نمیشود مستقیم به دلشان زد؛ پس جاده خاکی را تا روستای کردآباد باید پی گرفت و سرانجام با گذر از داخل نهر آب به ابتدای روستا میرسیم. پس از گذر از میانه روستا و در تقاطع جاده و راهآهن، به موازات ریل باید پیش رفت تا محل برپایی جشن نمایان شود.
صندلیهای پلاستیکی زرد و سفید، در ردیفهای ناهمگون، روبهروی بنر جشن چیده شدهاند. در امتداد جاده، حدود هشت غرفه برپا است؛ البته نه غرفه با داربست و چادر، بلکه میزهای پلاستیکی در فضای باز که هر غرفهدار محصولاتش را برای عرضه روی آن چیده است.
غرفههایی ساده، محصولاتی با هویت بومی
غرفهها از غرفه خوراکیها که همیشه در جشنوارهها پرمشتری است، شروع میشود و سپس به غرفههای چاپ پارچه، لاکتراشی، دستبندها و عروسکها و جوراب بافتنی، بذرهای کشاورزی تا کفشهای نمدی و کاسههای چوبی میرسد.
میان این سادگی غرفهها که همه فقط محصولات را روی میز چیدهاند، اما غرفه کتاب و کودک سعی کرده است متفاوت باشد. در جلوی میز، کیسه برنج و دیگ مسی گذاشتهاند. خانم دانشمند؛ مسئول کتابخانه زیراب، پشت این میز ایستاده است. زنی نزدیک میآید و میپرسد، برنج کیلویی چند؟ و او با خنده میگوید: برنجفروشی نیست، برنج خانهام است و برای دکور آوردهام.
کنار کتابهای کشاورزی و معرفی سوادکوه و فرهنگ بومی آن، میزی کوچک هم برای کودکان چیده است؛ جایی که کودکان خردسال، بیاعتنا به رفتوآمدها، غرق در نقاشی و دنیای رنگها شدهاند.
کمی آنسوتر، غرفه جالبی به چشم میخورد. به جای میز، موکتی روی زمین پهن کردهاند و یک ایستگاه صلواتی برای سالگرد یکی از بانوان همین روستا برپا شده و به یاد او شربت آبلیمو و آش نذری میدهند.
در گوشهای دیگر، مردی اسبش را روی خرمن درو شده، میچرخاند تا بهصورت نمادین نشان دهد که در گذشته خرمنکوبی به چه صورت بوده است و چند کودک آن را دوره کردهاند.
کورنهول در شالیزار؛ بازیای فرنگی میان کودکان روستا
صدای شادی بچهها، بهخصوص پسربچهها، از گوشهای دیگر بلند شده است؛ مسابقهای به راه انداختهاند. پرتاب کیسههای کوچک پارچهای حبوبات به سمت حفره یک تخته شیبدار. مربی به بچهها انجام بازی را توضیح میدهد و نام بازی کورنهول است.
یک بازی فرنگی که حالا در شالیزارهای دره زیراب، کودکان را چنان به وجد آورده که صدای بلندگوی مجری هم حواسشان را پرت نمیکند. هرچند این بازی برای بچهها پر از شور و هیجان است اما جای خالی یک بازی بومی مانند هفتسنگ یا گِلیکا حس میشود.
وقتی غرفهها مشتری ندارند
همه ماجرا اما خنده و بازی نیست. وقتی دوباره از برابر غرفه میگذرم، جز غرفه خوراکی، بقیه مشتری آنچنانی ندارند. نگاهم به چشمهای دلسرد بانوی غرفهداری میافتد که نقاشی روی پارچه (کیف نان) انجام میدهد. سر صحبت را باز میکنم. ناراضی است و میگوید: به ما گفتند از صبح زود بیاییم و غرفه را باز کنیم اما وقتی ساعت هشت آمدیم، هنوز هیچ چیز آماده نبود. کسی هم اینجا نبود که بتوانیم چیزی به کسی بفروشیم، آخر اینجا محل گذر و عبور و مرور نیست. تازه از الان که ساعت سه بعدازظهر است و جشن اصلی برپا شده، جمعیت در حال آمدن است و تاکنون جز یک کیف، چیز دیگری نفروختهام.
این دغدغه ملموس را کمی بعد، در حاشیه جشن با مدیرکل میراث فرهنگی و گردشگری استان در میان میگذارم. با این حال، او زاویه دید دیگری دارد و معتقد است نباید این رویدادها را به چشم یک بازار یکروزه دید. هدف از برپایی غرفهها در حاشیه این رویدادها، فراتر از فروش لحظهای و معطوف به معرفی محصولات و ایجاد بازارچه محلی است.
ظرفیتی فراتر از یک جشن محلی
جشن خرمن دره زیراب فقط بازسازی یک آیین قدیمی یا برگزاری برنامهای برای سرگرمی اهالی نیست؛ این رویداد در دل شالیزارهایی شکل گرفته که هنوز بخشی از زندگی و معیشت مردم منطقه را روایت میکنند. همین پیوند میان کشاورزی، فرهنگ و گردشگری است که میتواند به چنین جشنهایی هویتی متفاوت از یک برنامه مناسبتی معمولی بدهد.
در حاشیه جشن، آنچه بیش از همه جلب توجه میکند، حضور محصولاتی است که هرکدام بخشی از توانمندی مردم منطقه را به نمایش میگذارند؛ از صنایعدستی و محصولات چوبی گرفته تا محصولات کشاورزی و دستساختههای زنان روستایی. اگر این ظرفیتها بهدرستی معرفی و ساماندهی شوند، میتوانند در طول سال نیز زمینهای برای ارتباط گردشگران با روستا و تولیدکنندگان محلی ایجاد کنند.
از سوی دیگر، حضور کودکان و نوجوانان در چنین برنامههایی فرصتی برای آشنایی نسل جدید با بخشی از گذشته منطقه است. دیدن خرمنکوبی سنتی، شنیدن موسیقی محلی و آشنایی با صنایعدستی، میتواند بخشی از حافظه فرهنگی روستا را از نسلی به نسل دیگر منتقل کند.
اما برای آنکه این جشنها به هدف اقتصادی خود نیز برسند، صرف برپایی غرفه در روز جشن کافی نیست. معرفی پیشاپیش تولیدکنندگان، ایجاد مسیر مشخص برای خرید محصولات، حضور فعال گردشگران و شکلگیری بازارچههای دائمی یا دورهای میتواند فاصله میان تولیدکننده و مصرفکننده را کمتر کند. در چنین شرایطی، جشن خرمن نه فقط پایان یک فصل کشاورزی، بلکه آغاز مسیری برای معرفی ظرفیتهای اقتصادی و فرهنگی روستا خواهد بود.
جشنوارهای برای معرفی، نه فقط فروش
به بیان حسین ایزدی، مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی مازندران قرار نیست که هنرمند در گرما و سرما غرفه بزند و به دلیل عدم فروش، دچار یأس و ناامیدی شود، بلکه هدف اصلی ما این است که این جشنوارهها بستر معرفی باشند تا شرکتهای مختلف بیایند و ظرفیتها را ببینند؛ برای مثال، نوع بستهبندی یک گیاه خاص یا کیفیت عالی خرمنِ تولیدی یک منطقه را ارزیابی کنند.
وی ادامه میدهد: ما به دنبال آن هستیم که با ایجاد بازارچههای محلی و حلقههای واسط، فرایندی شکل بگیرد که تولیدکننده تا مصرفکننده را به هم پیوند دهد تا تولیدکننده روستایی دیگر دغدغه فروش نداشته باشد.
او جشن خرمن و رویدادهای اینچنینی را تکهای از پازل توسعه گردشگری پایدار و اقتصادمحور میداند و میافزاید: اگرچه ممکن است رویدادی مانند جشن خرمن در شهرستانهای گوناگون برگزار شود، اما تفاوتهای فرهنگی و نوع محصولات ارائهشده در هر منطقه، به هر رویداد هویت مستقلی میبخشد.
ایزدی با اشاره به اینکه تاکنون ۲۶ رویداد گردشگری در طی دو سال اخیر در استان ثبت ملی شدهاند، میگوید: این رویدادها، فرصتی برای شناساندن تولیدات روستایی، فرهنگ و اصالت بومی است؛ از سوی دیگر، برای نسل نوجوانی که شاید آشنایی چندانی با آیینهایی بومی همچون خرمنکوبی نداشته باشند، این رویدادها حکم بازگویی هویت و فرهنگ سنتی هر منطقه را دارد.
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی مازندران، نقش جشنوارهها را در برندسازی و معرفی محصولات بومی و صنایعدستی بسیار اثرگذار برشمرده و میافزاید: امیدواریم با تدوین تقویم گردشگری و ثبت ملی رویدادهای روستاها، مشخص شود که هر منطقه چه محصولات شاخصی دارد و در چه زمانی میزبان چه رویدادی خواهد بود؛ امری که در نهایت ما را به سوی گردشگری پایدار و اقتصادمحور هدایت میکند.
از جشن یکروزه تا زنجیرهای برای اقتصاد روستا
برگزاری چنین رویدادهایی، زمانی میتواند اثر خود را فراتر از ساعات برگزاری جشن نشان دهد که میان تولیدکنندگان، مسئولان، گردشگران و بازار مصرف ارتباطی پایدار شکل بگیرد. در این صورت، محصولی که امروز روی یک میز پلاستیکی در حاشیه شالیزار قرار گرفته، میتواند مسیر خود را به بازارهای گستردهتر پیدا کند و نام روستا را نیز همراه خود ببرد.
این ارتباط البته تنها به فروش محصولات محدود نمیشود. حضور گردشگر در روستا میتواند با بازدید از شالیزار، آشنایی با شیوههای سنتی کشاورزی، خرید صنایعدستی و چشیدن غذاهای محلی همراه شود و مجموعهای از فعالیتهای اقتصادی کوچک را برای ساکنان منطقه ایجاد کند. از این منظر، جشن خرمن میتواند نقطه شروع معرفی یک مقصد روستایی باشد، نه مقصد نهایی یک برنامه یکروزه.
مسئولان یکییکی محل جشن را ترک میکنند اما مردم حضور دارند و جشن همچنان ادامه دارد؛ صدای خندهها، مسابقههای صحنهای مجری و آوای موسیقی محلی مازندرانی در این دره میپیچد و بوی شالی درو شده در هنگامه غروب غلیظتر میشود. جشنی که علاوه بر رفع خستگی یک فصل شالیکاری و برداشت و ایجاد شادی جمعی، اگر بتواند زنجیره اتصال این میزهای ساده را به بازارهای مصرف گره بزند، برکتش را از دل شالیزارها تا سر سفره اهالی امتداد خواهد داد.
کد مطلب 6950885
-
جشن نوروزگاه در تخت سلیمان تکاب اجرا می شود
-
اجرای مراسم ذکر خنجر ترکمن در جشن ملی اقوام ایرانی
-
دومین جشن مهر ورکانه در همدان
-
صفحه نخست روزنامه های استان زنجان ۲۸ شهریورماه ۱۴۰۵
-
تجهیز و آماده سازی کامل مدارس در آستانه سال تحصیلی
-
سالانه بیش از ۳ هزار پرواز اورژانسی در مناطق صعبالعبور انجام میشود
-
فولادی: آب شرب ۵ روستای اسفراین پایدار شد
-
کلاسهای درس ناحیه یک ساری ساماندهی شد؛ افزایش شمار دانشآموزان
-
از بستر تقریب تا قدرت نرم اربعین، دیدگاهی از رهبر شهید به این گردهمایی
-
جشنی بین شالیزار و ریل راهآهن در زیراب
-
مستند ۳۰ بانوی اثرگذار خراسان شمالی تولید میشود
-
کامیونها در ماهیرود معطل نمانند؛ ورود دستگاه قضا به مشکلات مرز
-
رئیس کمیته بینالمللی المپیک مهمان ویژه ژاپنیها
-
آغاز تمرینات تیم ملی فوتبال برای دیدار با ازبکستان و روسیه
-
قالیباف: با کابوس واقعی خود کنار بیایید
-
شرط انصارالله برای آتش بس با عربستان
-
بیانیه شورای امنیت درباره تحولات یمن
-
تاج: شیعه واقعی باید در عمل پای نصرت اهلبیت (ع) بایستد
-
سفیر ایران: وتوی روسیه و چین بر قطعنامه ضدایرانی در تاریخ ثبت شد
-
جدیدترین موضعگیری ماکرون درباره تنگه هرمز
-
ادعای ترامپ درباره گفتگو با انصارالله یمن و تناقضگویی درباره ایران
-
کره شمالی قطعنامه آژانس درباره برنامه هستهای اش را رد کرد
-
واشنگتن پست: کشتههای آمریکا در جنگ ایران بیشتر از آمار رسمی است
-
روزنامههای ورزشی شنبه ۲۸ شهریور ۱۴۰۵
-
روزنامههای اقتصادی شنبه ۲۸ شهریور ۱۴۰۵
-
روزنامههای صبح شنبه ۲۸ شهریور ۱۴۰۵
- دوربین مداربسته
- مبلمان اداری
- جراح بینی تهران
- بلکا
- جراح بینی در تهران
- لوازم تحریر
- خرید طلای آب شده
- قیمت موکت
- تور کربلا
- استند تسلیت
- مداحی اربعین
- مرجع پاسخ معتبر پزشکان
- فروش مواد شیمیایی
- قیمت ایمپلنت
- قطعات لباسشویی
- آموزشگاه تیزهوشان
- بلیط هواپیما
- نمایندگی بوش در تهران
- آموزشگاه زبان ملل
- قیمت و خرید سمعک نامرئی
- مهرینو
- تهران تایمز
- روزنامه آگاه